Geschreven door Jan van der Borden. Jan was 31 jaar lang actief als KNO-arts.

Immunotherapie is een behandeling die het immuunsysteem minder gevoelig probeert te maken voor allergenen, zoals pollen van grassen en bomen. De behandeling wordt vooral toegepast bij mensen met ernstige hooikoorts die onvoldoende reageren op gewone medicatie.

Heb je al jaren last van hooikoorts? Dan heb je misschien al wat middelen geprobeerd om klachten te verminderen zoals neussprays of antihistaminica. Bij sommige mensen helpen deze middelen goed, terwijl anderen ondanks behandeling veel klachten blijven houden. Voor sommigen kan immunotherapie dan een volgende stap zijn.

Deze behandeling richt zich niet alleen op het verminderen van klachten, maar probeert ook de reactie van het immuunsysteem op allergenen te veranderen.

Bij allergieën, zoals hooikoorts, reageert het immuunsysteem namelijk te heftig op stoffen die eigenlijk onschuldig zijn. Denk aan pollen van grassen, bomen of kruiden. Immunotherapie laat het lichaam geleidelijk wennen aan deze allergenen. Daardoor kan de allergische reactie na verloop van tijd afnemen.

Hoe werkt immunotherapie bij hooikoorts?

Bij immunotherapie krijgt het lichaam gedurende langere tijd kleine hoeveelheden van het allergeen toegediend. Het doel daarvan is om het immuunsysteem geleidelijk minder gevoelig te maken voor pollen.  

Er bestaan twee veelgebruikte vormen van immunotherapie:

Tabletten onder de tong (SLIT)

Deze tabletten gebruik je thuis. Ze smelten onder de tong en bevatten kleine hoeveelheden van het allergeen.

Injecties (SCIT)

Bij deze vorm krijg je injecties in de bovenarm. Dat gebeurt altijd onder medische begeleiding bij een huisarts of specialist, omdat je na de injectie nog even kort wordt gemonitord. 

Door deze geleidelijke opbouw leert het immuunsysteem minder heftig te reageren op pollen. Veel mensen merken daardoor dat klachten zoals niezen, een verstopte neus, jeukende ogen en een loopneus verminderen.

Het effect ontstaat meestal niet direct. Sommige mensen merken na enkele maanden verbetering, maar vaak duurt het 1 tot 3 jaar voordat het maximale effect wordt bereikt.

Beide behandelingen kunnen effectief zijn. Welke vorm het meest geschikt is, hangt af van je klachten, allergie en persoonlijke situatie.

Misschien heb je ook weleens gehoord van immunotherapie bij kanker? Dat is iets heel anders. Daar wordt het immuunsysteem juist gestimuleerd om tumorcellen aan te vallen. Bij allergieën draait het om het tegenovergestelde: je immuunsysteem rustiger maken.

Wanneer kom je in aanmerking voor immunotherapie?

Immunotherapie wordt vooral overwogen bij mensen met ernstige hooikoortsklachten die onvoldoende verbeteren met gewone medicatie, zoals antihistaminica of neussprays.

Vooral mensen die:

• langdurig veel klachten hebben
• slecht slapen door hooikoorts
• moeite hebben met functioneren tijdens het pollenseizoen
• veel medicatie nodig hebben

kunnen baat hebben bij immunotherapie.

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

De meeste bijwerkingen van immunotherapie zijn mild en tijdelijk.

Bij tabletten ervaren mensen soms jeuk, een prikkelend gevoel in de mond. Bij injecties komt soms roodheid of wat gevoeligheid op de plek van de injectie voor.

Ernstige allergische reacties zijn zeldzaam.

Wat zijn de voor- en nadelen van immunotherapie?

Immunotherapie kan voordelen hebben, maar er zijn ook aandachtspunten waar je rekening mee moet houden.

Mogelijke voordelen

• vermindering van hooikoortsklachten
• de behoefte aan medicatie neemt af
• Je pakt met immunotherapie de oorzaak van de allergie aan
• Het effect van immunotherapie is langdurig

Mogelijke nadelen

• langdurig behandeltraject
• regelmatige controles
• de methode vereist discipline
• mogelijke bijwerkingen

Toch ervaren veel mensen na verloop van tijd een duidelijke verbetering van hun levenskwaliteit.

Immunotherapie bij huisstofmijtallergie

Hoewel immunotherapie het meest bekend is bij hooikoorts, kan deze behandeling soms ook worden ingezet bij huisstofmijtallergie. Dat gebeurt vooral bij mensen die het hele jaar door last hebben van een verstopte neus, niezen, tranende ogen of andere chronische neusklachten.

Bij huisstofmijtallergie richt de behandeling zich op het verminderen van de voortdurende allergische ontstekingsreactie in het neusslijmvlies.

Ervaringen met immunotherapie

Ervaringen met immunotherapie verschillen per persoon. Sommige mensen merken al binnen enkele maanden verbetering, terwijl het bij anderen langer duurt voordat klachten verminderen.

Over het algemeen geldt dat immunotherapie vooral effectief is bij mensen met duidelijk aantoonbare allergieën en langdurige klachten.

Online zijn ook veel persoonlijke ervaringen met immunotherapie te vinden. Zo delen gebruikers op Reddit regelmatig hoe zij de behandelingen hebben ervaren.

Wordt immunotherapie vergoed?

Immunotherapie bij allergieën wordt in Nederland in veel gevallen gedeeltelijk of volledig vergoed. Dat hangt af van het voorgeschreven middel en van je zorgverzekering.

Je huisarts, KNO-arts of apotheker kan uitleggen welke vergoeding in jouw situatie geldt.

Wat kun je zelf doen naast immunotherapie?

Naast immunotherapie kun je zelf ook maatregelen nemen om allergische klachten te verminderen.

Neusspoelen met een zoutoplossing kan helpen om pollen en andere allergenen uit de neus te spoelen. Wil je daar meer over weten? Lees dan ook het blog: een neusdouche helpt ook bij hooikoorts.

Daarnaast helpt het om blootstelling aan allergenen zoveel mogelijk te beperken.

Praktische maatregelen zijn bijvoorbeeld:

• beddengoed regelmatig heet wassen
• goed ventileren
• anti-allergie hoezen gebruiken
• pollen zoveel mogelijk buiten de slaapkamer houden

Sommige mensen gebruiken daarnaast aanvullende hulpmiddelen, zoals een allergeen blocker voor de neus.

Wil je meer weten over praktische stappen die je kunt nemen bij hooikoorts? Ik vertel er meer over in het blog Hooikoorts doorstaan: een stappenplan. En bekijk ook eens onderstaand filmpje waarin ik alles nog even samenvat en nog wat nieuwe inzichten deel over immunotherapie.

Conclusie

Immunotherapie kan een effectieve behandeling zijn voor mensen met ernstige hooikoorts die onvoldoende baat hebben bij gewone medicatie. De behandeling vraagt geduld en doorzettingsvermogen, maar kan op de lange termijn zorgen voor minder klachten en een betere kwaliteit van leven.

Wil je meer weten over immunotherapie bij allergieën? Lees dan verder op neus.nu