Geschreven door Jan van der Borden. Jan was 31 jaar lang actief als KNO-arts.

Middenoorontstekingen zijn bij kinderen net zo gewoon als verkoudheden. Als KNO-arts zag ik ze bijna dagelijks in mijn spreekkamer. Veel ouders herkennen het meteen: de huilbuien, het koortsige hoofdje, het trekken aan het oortje.

In de meeste gevallen herstelt een ‘gewone’ middenoorontsteking vanzelf. Soms met wat hulp van pijnstilling, en in een aantal gevallen met antibiotica.

Maar soms verloopt een middenoorontsteking anders. De klachten houden aan, komen steeds terug of worden juist erger. Dan is het belangrijk om te weten waar je op moet letten. En wat je moet doen. Daarover gaat dit blog.

Wat is een middenoorontsteking bij een kind?

Een middenoorontsteking is een ontsteking van de ruimte achter het trommelvlies. Dit ontstaat vaak tijdens of na een verkoudheid.

Bij jonge kinderen is de buis van Eustachius nog smal. Daardoor kan vocht minder goed weg. Bacteriën of virussen kunnen zich ophopen, wat druk en pijn veroorzaakt.

Vooral kinderen tussen 6 maanden en 4 jaar krijgen regelmatig een middenoorontsteking.

Hoe herken je een middenoorontsteking bij een kind?

De klachten kunnen per kind verschillen. Veelvoorkomende signalen zijn:

• Oorpijn
• Huilerig of prikkelbaar gedrag
• Slechter horen
• Aan het oor trekken
• Slecht slapen
• Soms een loopoor

Een loopoor ontstaat wanneer het trommelvlies een klein gaatje maakt om pus af te voeren. Dat kan er verontrustend uitzien, maar het komt regelmatig voor bij een

Hoe verloopt een middenoorontsteking normaal?

In de meeste gevallen geneest een middenoorontsteking bij een kind binnen 3 tot 5 dagen vanzelf.

Het lichaam ruimt de ontsteking zelf op. Antibiotica zijn lang niet altijd nodig. De huisarts schrijft die alleen voor bij specifieke situaties, bijvoorbeeld bij jonge baby’s of bij ernstige klachten.

De pijn kan de eerste dagen hevig zijn, maar neemt meestal daarna af.

Wat kun je zelf doen bij een middenoorontsteking bij je kind?

Als ouder kun je veel doen om je kind comfortabeler te maken:

1. Geef goede pijnstilling
   Geef paracetamol in de juiste dosering voor het gewicht van je kind. Dit vermindert pijn en koorts en helpt je kind beter te slapen.

2. Houd het beloop in de gaten
   Let op of de koorts zakt en of de pijn afneemt.

3. Maak een antibioticakuur altijd af
   Als er antibiotica zijn voorgeschreven: maak de kuur af op de voorgeschreven manier. Ook als je kind zich al snel beter voelt.

4. Bij een loopoor
   Gebruik oordruppels volgens voorschrift
   
5. Noteer klachten. Schrijf op wanneer de klachten begonnen zijn. Dat helpt bij overleg met de huisarts.

Wanneer moet je met een middenoorontsteking bij je kind naar de huisarts?

Bel dezelfde dag de huisarts of huisartsenpost bij:

• Koorts die langer dan 3 dagen aanhoudt
• Toenemende oorpijn
• Sufheid of moeilijk wekbaar zijn
• Een oor dat blijft lopen ondanks behandeling
• Baby jonger dan 3 maanden met koorts

Twijfel je? Dan is dat op zichzelf al een goede reden om te bellen. Jij kent je kind het beste. En je huisarts is erin getraind om in te schatten wat onschuldig is en wanneer het niet helemaal ‘pluis’ is.

Wat is een gecompliceerde middenoorontsteking?

Soms hoor je de term ‘verwaarloosde middenoorontsteking’. Dat is eigenlijk geen juiste benaming. Het wekt de indruk dat een ouder iets heeft gemist, terwijl het lichaam soms simpelweg anders reageert.

Soms blijft een middenoorontsteking als het ware “sudderen”. De ontsteking gaat niet echt over, maar wordt ook niet duidelijk beter. Soms blijft de ontsteking als het ware opgesloten in het middenoor. Het vocht kan dan niet goed weg, via de buis van Eustachius en ook niet via een klein gaatje in het trommelvlies. De druk blijft bestaan en de klachten nemen niet af.

Een (KNO-)arts noemt dit een gecompliceerde middenoorontsteking.

Dat betekent dat de ontsteking niet vanzelf geneest of zich uitbreidt naar omliggende structuren.

Mogelijke complicaties zijn:

• Ontsteking van het bot achter het oor (mastoïditis)
• Blijvende gehoorschade
• Evenwichtsproblemen
• Een hersenvliesontsteking

Dat klinkt gevaarlijk, maar ernstige complicaties zijn zeldzaam. Door op tijd contact op te nemen met de huisarts verklein je de kans op problemen.

Kan allergie een rol spelen bij middenoorontstekingen?

Ja. Bij kinderen met hooikoorts of huisstofmijtallergie raakt de neus sneller verstopt. Daardoor kan de buis van Eustachius minder goed ventileren.

Een goed behandelde allergie kan helpen om terugkerende middenoorontstekingen te verminderen. Overleg hierover met je huisarts.

Kort samengevat

• Een middenoorontsteking bij een kind geneest meestal vanzelf
• Goede pijnstilling is belangrijk
• Antibiotica zijn niet altijd nodig
• Let op alarmsignalen
• Bel bij twijfel altijd de huisarts

Conclusie

Een middenoorontsteking bij een kind is vervelend, maar meestal tijdelijk en onschuldig. Een middenoorontsteking die blijft aanhouden, erger wordt of ‘anders voelt’, verdient extra aandacht. 

Blijven klachten aanhouden of worden ze erger? Neem dan contact op met je huisarts. Door goed te letten op signalen en op tijd te overleggen met je huisarts, kun je veel problemen voorkomen.

Ben je er niet gerust op? Dan is dat altijd reden genoeg om te laten controleren. Beter één keer te veel dan één keer te weinig.