Een neusspray kan een snelle oplossing bieden bij verkoudheidsklachten.  Maar bij frequent of langdurig gebruik van bepaalde sprays kan gewenning optreden, waardoor het lijkt alsof je steeds vaker moet sprayen om verlichting te krijgen.

Inhoud:

• Is een neusspray verslavend?
• Hoe lang mag je een neusspray gebruiken?
• Hoe kom je van neussprayverslaving af?
• Tip 1: Stoppen met neusspray: Cold Turkey
• Tip 2: Beginnen met één neusgat
• Tip 3: Verzachtende neuszalf
• Tip 4: Alternatieve behandelingen

Is een neusspray verslavend?

Sommige neussprays met decongestiva zoals oxymetazoline of xylometazoline kunnen bij langdurig gebruik gewenning veroorzaken.

Dit wordt ook wel rebound congestie genoemd, waarbij het neusslijmvlies reageert door weer meer te zwellen na tijdelijk gebruik. Dit kan ontstaan als ze langere tijd, regelmatig worden gebruikt.

Het gaat vaak om neussprays en neusdruppels zonder zoutoplossing, maar met de stoffen oxymetazoline en met name xylometazoline.   

Deze neussprays (maar ook neusdruppels) werken door de bloedvaten in de neus te vernauwen. Dit vermindert congestie. Maar langdurig gebruik kan leiden tot het fenomeen ‘rebound congestie’. Wat is dat precies?

Rebound congestie verwijst naar een fysiologisch effect waarbij de neus na tijdelijk gebruik van een decongestivum tijdelijk meer verstopt kan raken. Dit kan ertoe leiden dat gebruikers het gevoel hebben dat ze opnieuw moeten sprayen. Het is een gewenningseffect, geen psychologische verslaving.

Gebruikers komen dan in de verleiding om de neusspray opnieuw te gebruiken om dit ongemak te verlichten. Te lang neusspray gebruiken zorgt voor een cyclus van afhankelijkheid. Met een duur woord wordt dit ook wel "nasale medicatieafhankelijkheid." genoemd.

Hoe lang mag je een neusspray gebruiken? 

Het advies van artsen is om neussprays met oxymetazoline en xylometazoline niet langer dan 3-4 dagen te gebruiken.

Blijf je toch last houden van aanhoudende neusproblemen? Dan is het raadzaam medisch advies in te winnen voor een passende behandeling waarbij het risico op verslaving wordt geminimaliseerd. 

Maar gebruik jij een neusspray inmiddels langer dan 3-4 dagen? En merk je dat er verschijnselen van medicatieafhankelijk ontstaan? Wij geven je 4 tips over hoe je kunt proberen van een neussprayverslaving af te geraken of om deze te voorkomen.

Van een neussprayverslaving afkomen of het voorkomen

En dit is zeker niet makkelijk. Want voor je gevoel raak je bijna volledig afhankelijk van de spray om prettig adem te kunnen halen. Houd er rekening mee dat elk persoon verschillend is en dat een tip wellicht voor niet de juiste manier is.

Tip 1. Cold turkey: Stoppen met je neusspray

De methode die door een bekende KNO-arts, Dr. Jolijn Brouwer op Linda.nl (zie artikel hieronder), wordt aangeraden, is om ‘cold turkey’ te stoppen. Dit doe je door abrupt niet meer de neusspray te gebruiken. Dat is een aantal dagen erg vervelend, maar als je doorzet wordt het steeds minder. Je moet door de ontwenningsfase heen.  

Zij raadt ook aan om als alternatief je neus te spoelen met een zoutoplossing. Daarover later meer.

Lees hier het volledige artikel.  

Houdt er wel rekening mee dat Cold turkey stoppen niet een geschikte methode is voor iedereen. Vooral als mensen vastberaden zijn om onmiddellijk te stoppen, kan het werken.

Andere mensen hebben hier meer moeite mee. Zij zijn meer gebaat met geleidelijk afbouwen. Dit kun je het beste doen onder begeleiding van een arts. De ontwenningsverschijnselen kunnen bij langzaam afbouwen minder zijn.

Bij cold turkey stoppen is er bovendien een verhoogd risico op het rebound-effect. Dit kan resulteren in een tijdelijke toename van neuscongestie.

Tip 2. Begin met één neusgat wanneer stoppen lastig is

Deze tip sluit aan bij het geleidelijk afbouwen. Maar KNO-arts Fokkens adviseert in het NRC wel om 'cold turkey' te stoppen. “Probeer direct te stoppen, hoe moeilijk ook” geeft hij aan.

Maar als dat niet lukt, probeer dan één neusgat per keer af te kicken. Begin dus met alleen sprayen in één neusgat. Zo kan het slijmvlies in het andere neusgat ‘afkicken’. Daarna moet je binnen een paar dagen ook stoppen met sprayen in je andere neusgat.

Tip 3. Verzachtende neuszalf

Een neuszalf met zuivere honing is geen directe oplossing voor je verstopte neus. Maar het helpt jouw neus herstellen van al het sprayen. De kans is namelijk aanwezig dat er korstvorming of kleine wondjes zijn ontstaan. Dat kan pijn doen.  

Smeer de zalf in je neus voor wat verzachting als je aan het ‘afkicken’ bent. NasuMel verlicht klachten zoals (geïnfecteerde) wondjes en korstjes in de neus en droog en geïrriteerd neusslijmvlies. 

[products=blog_verslaving_neusspray1]

NasuMel eerst proberen? Dat kan! Vraag een proefmonster aan.

Zojuist bespraken we 3 concrete tips om van je neussprayverslaving af te komen en een extra tip tegen de wondjes en korstjes als gevolg van het vele sprayen. Je kunt ook preventief te werk gaan. We leggen uit hoe.

Tip 4. Alternatieve behandelingen

Alternatieven zoals neussprays met zoutoplossing of capsaïcine, bijvoorbeeld Capsinol kunnen helpen bij het verlichten van congestie zonder het risico op rebound. Ze werken op een mildere manier en kunnen vaak langer gebruikt worden.

Dit betekent niet dat sprays met xylometazoline per definitie vermeden moeten worden; bij correct en kortdurend gebruik zijn ze veilig en effectief

Bekijk Capsinol neusspray

Gebruik je liever helemaal geen neusspray? Een alternatief om je verstopte neus te openen zonder neusspray is het gebruik van een neusdouche met nasaal spoelzout.

Een neusdouche is een handige manier om 'viezigheid' (slijm, snot, korstjes) of zelfs allergenen uit je neus te spoelen.  

Een neusdouche met een zoutoplossing is veiliger omdat de kans op verslaving veel kleiner is. De neusdouche spoelt op een milde manier je neus zonder de verslavende stoffen die in sommige decongestiva-sprays zitten.

Bovendien kun je ook een neusdouche voor een langere periode gebruiken.

[products=blog_verslaving_neusspray]

Bekijk tot slot hieronder een aantal verhalen uit het dagelijks leven, van mensen die verslaving als gevolg van het gebruik van een neusspray ervaren.  

• Op Linda.nl legt KNO-arts Dr. Jolijn Brouwer uit hoe sommige mensen snel gewend kunnen raken aan neusspray of neusdruppels met xylometazoline.
• Op rtlnieuws.nl deelt Lisa haar ervaring met acht jaar regelmatig gebruik van neusspray, wat uiteindelijk leidde tot een neusoperatie.
• KNO-arts Ingrid van Rooy vertelt op nporadio1 dat ze regelmatig mensen ziet die neusspray langdurig gebruiken en daar problemen mee ervaren.