Een verkoudheid is een virusinfectie van het neusslijmvlies die meestal binnen één tot twee weken vanzelf overgaat. De infectie veroorzaakt zwelling van het slijmvlies en extra slijmvorming. Hierdoor ontstaan klachten zoals een verstopte neus, een loopneus en niezen. 

Op deze pagina lees je wat een verkoudheid precies is, hoe het verloop meestal is en welke vormen van ondersteuning vaak worden ingezet om klachten te verlichten. 

Een verkoudheid wordt meestal veroorzaakt door een zogenoemd rhinovirus, maar ook andere virussen kunnen een rol spelen. Door de ontstekingsreactie zwelt het neusslijmvlies op en maakt het extra slijm aan. Daardoor ontstaat een verstopte neus of juist een loopneus. 

Veelvoorkomende klachten zijn: 

• Verstopte neus 
• Loopneus 
• Niezen 
• Minder goed ruiken
• Keelpijn of kriebel in de keel 
• Soms lichte hoofdpijn of een algemeen ziek gevoel 

Een verkoudheid begint vaak plots en bereikt binnen enkele dagen het hoogtepunt. 

Wat is het verschil tussen een verkoudheid en griep? 

Een verkoudheid en griep worden beide veroorzaakt door een virus, maar het verloop en de ernst verschillen duidelijk. 

Een verkoudheid begint vaak geleidelijk en geeft vooral klachten in de neus en keel, zoals een verstopte neus, niezen en een loopneus. Soms voel je je wat grieperig, maar meestal kun je je dagelijkse activiteiten blijven doen. 

Griep (influenza) begint meestal plotseling en gaat vaak gepaard met hoge koorts, spierpijn, hoofdpijn en een sterk ziek gevoel. Je voelt je duidelijk zieker dan bij een verkoudheid en hebt vaker behoefte om in bed te blijven. 

Twijfel je of je klachten passen bij griep? Let dan vooral op plotselinge hoge koorts en ernstige spierpijn. Dat komt bij een gewone verkoudheid minder vaak voor. 

Hoe lang duurt een verkoudheid? 

Verkoudheidsklachten nemen meestal binnen ongeveer tien dagen af. Bij een deel van de mensen kunnen de klachten tot twee weken aanhouden (Bron: NHG-standaard). Het verloop is vaak als volgt: 

• Tijdens de eerste dagen merk je vaak een kriebel in de keel en moet je niezen
• Daarna ontstaat een verstopte neus of loopneus 
• Vervolgens ontstaat er geleidelijk herstel 

Bij de meeste mensen verbeteren de klachten stap voor stap zonder verdere complicaties. 

Wat kun je doen bij verkoudheidsklachten? 

Omdat een verkoudheid door een virus wordt veroorzaakt, is er geen middel dat het virus direct stopt. Wel kun je de klachten tijdelijk verlichten. 

Welke ondersteuning past, hangt af van wat je vooral ervaart. Heb je vooral een verstopte neus, veel slijm of juist een branderig en droog gevoel? Dan verschilt ook de aanpak. 

Bij verkoudheid wordt vaak gekozen voor: 

• Neusspoelen met een neusdouche en nasaal spoelzout: dit wordt vaak ingezet bij een verstopte neus of vastzittend slijm. Door de neus te spoelen, verwijder je slijm, korstjes en ingeademde prikkels. 
• Neussprays bij een verstopte neus: wanneer je vooral moeite hebt met ademhalen door de neus, kan een neusspray helpen om de zwelling tijdelijk te verminderen en de neus doorgankelijker te maken.
• Een hydraterende neusspray of neuszalf bij een droog of geïrriteerd gevoel: als je neus branderig of schraal aanvoelt, bijvoorbeeld door veel snuiten, kan een hydraterend product het slijmvlies verzachten en ondersteunen. 

  Een compleet overzicht van hulpmiddelen bij verkoudheidsklachten vind je op de pagina neusproducten.

Wanneer moet je extra alert zijn? 

Een verkoudheid is meestal onschuldig. Neem klachten serieuzer als: 

• De klachten langer dan twee weken aanhouden 
• Je hevige pijn rond de bijholten krijgt 
• Er hoge koorts ontstaat 
• Je merkt dat de klachten duidelijk verergeren in plaats van verbeteren 

In die gevallen kan er sprake zijn van een complicatie, zoals een bijholteontsteking, en is het verstandig om de oorzaak verder te laten beoordelen. Vooral als de pijn toeneemt bij bukken of drukken op de wangen of het voorhoofd.  

Veelgestelde vragen over verkoudheid 

Wanneer ben je besmettelijk bij een verkoudheid?

Je bent meestal besmettelijk vanaf het moment dat de eerste klachten beginnen, zoals een kriebel in de keel of neus. In de eerste dagen van de verkoudheid is de kans op overdracht daarom het grootst. Het verkoudheidsvirus verspreidt zich via kleine druppeltjes in de lucht, bijvoorbeeld bij hoesten of niezen, maar ook via handen of voorwerpen. Nemen de klachten af, dan neemt ook de besmettelijkheid meestal af. 

Kun je meerdere keren per jaar verkouden worden? 

Ja, dat kan. Een verkoudheid wordt veroorzaakt door verschillende soorten virussen. Als je een verkoudheid hebt doorgemaakt, bouw je vooral weerstand op tegen dat specifieke virus. Maar tegen andere verkoudheidsvirussen ben je dan nog steeds vatbaar. Je kunt dus meerdere keren per jaar opnieuw verkouden worden.  

Verdiepende artikelen over verkoudheid 

Wil je je verder verdiepen in specifieke situaties rondom verkoudheid? Lees dan ook: 

Herken een chronische verkoudheid en pak het aan 

Mijn baby is verkouden: Wat doe je? 

Geraadpleegde literatuur

• Mayo Foundation for Medical Education and Research (2023) Common cold.
• Nederlands Huisartsen Genootschap (z.j.) NHG-Standaard Acute rhinosinusitis.